Codziennie użytkownicy Internetu natrafiają na dziesiątki wątpliwych publikacji: fałszywe wiadomości, kanały Telegram z rosyjską propagandą, strony rozpowszechniające oszustwa, reklamy narkotyków czy nawoływania do nienawiści. Najczęściej ludzie po prostu zamykają takie publikacje lub przewijają dalej, uważając, że nic nie mogą zmienić.

W rzeczywistości jest inaczej. Jeśli o niebezpiecznym zasobie informuje duża liczba użytkowników, platformy cyfrowe znacznie szybciej reagują na skargi i mogą ograniczyć jego działanie lub całkowicie zablokować. Na tym właśnie zasadzie oparty jest społeczny projekt BRAMA, stworzony przez wolontariuszy przy wsparciu Cyberpolicji Ukrainy – o tym opowiedział Anatolij Fil, szef wydziału przeciwdziałania cyberprzestępczości w obwodzie odeskim Departamentu Cyberpolicji Narodowej Policji Ukrainy.

Nazwa projektu jest symboliczna. Przez wieki brama była nie tylko wejściem do miasta czy twierdzy — pełniła funkcję ochronną, chroniąc społeczność przed zewnętrznymi zagrożeniami. Dziś takiej samej obrony potrzebuje ukraińska przestrzeń informacyjna, która codziennie doświadcza ataków ze strony rosyjskiej propagandy, dezinformacji i cyberprzestępczości.

Anatolij Fil zauważa:

Głównym celem BRAMA jest oczyszczenie ukraińskiej przestrzeni informacyjnej z rosyjskiej propagandy, dezinformacji i innych źródeł nielegalnego kontentu. Jednocześnie działalność projektu jest znacznie szersza. Jego uczestnicy pomagają przeciwdziałać oszustwom internetowym, cyberprzemocy, rozpowszechnianiu narkotyków w sieci, a także popularyzują cyfrową świadomość i bezpieczne zachowanie w Internecie.

Charakterystyczną cechą BRAMA jest to, że projekt łączy od razu dwa ważne kierunki.

Pierwszy — praktyczny. Użytkownicy mogą zgłaszać podejrzane zasoby i dołączać do masowego wysyłania skarg na strony, kanały lub publikacje, które zawierają propagandę, fake newsy lub inny nieakceptowalny kontent. Taki mechanizm działa poprzez oficjalne narzędzia samych platform i nie wymaga żadnych specjalnych umiejętności.

Drugi — edukacyjny. Uczestnicy społeczności regularnie otrzymują materiały z zakresu cyberhigieny, medialnej świadomości i bezpieczeństwa informacji. Dowiadują się, jak rozpoznawać manipulacje, weryfikować informacje, nie dawać się oszukiwać w sieci oraz chronić własne dane osobowe.

Dziś projekt łączy setki tysięcy uczestników z całej Ukrainy. Do koordynacji działań funkcjonują bot Telegram, kanał Telegram, społeczność w Viber, strony na Facebooku i Instagramie. To właśnie przez te zasoby uczestnicy otrzymują informacje o nowych zadaniach i mogą zgłaszać wykryte źródła niebezpiecznego kontentu.

WaŜnym elementem projektu stały się również specjalistyczne zasoby informacyjne. Na stronie internetowej „Cyber Brama” użytkownicy mogą zapoznać się z najczęściej występującymi schematami oszustw internetowych i uzyskać praktyczne zalecenia dotyczące bezpiecznego zachowania w sieci. Jednocześnie platforma „Czat online” zawiera materiały z zakresu medialnej świadomości, higieny informacji, a także listę pseudoukraińskich kanałów Telegram, które są wykorzystywane do rozpowszechniania rosyjskiej propagandy i dezinformacji.

Udział w BRAMA nie wymaga wkładów finansowych ani specjalnego przygotowania. Najcenniejszym zasobem, który może dostarczyć każdy uczestnik, jest własny czas i zaangażowanie. Dzięki wspólnym działaniom tysięcy użytkowników udaje się stopniowo zmniejszać ilość niebezpiecznego kontentu w ukraińskim segmencie Internetu.

Bezpieczeństwo informacji dziś zależy nie tylko od instytucji państwowych czy administracji mediów społecznościowych. Zaczyna się od odpowiedzialności każdego użytkownika. I to właśnie BRAMA udowadnia, że nawet kilka minut poświęconych walce z propagandą i fake newsami może być wkładem w bezpieczeństwo całego kraju.