Internet nieustannie rodzi nowe słowa, skróty i memy, które szybko wychodzą poza granice poszczególnych społeczności i stają się częścią codziennego leksykonu. Jednym z takich językowych trendów ostatnich lat stały się akronimy kończące się na „AFO”. Niektóre z nich mają humorystyczny charakter, inne stały się symbolami całych ruchów online, a niektóre nawet nabrały znaczenia politycznego.

Najbardziej znanym przykładem jest FAFO, co jest skrótem od Fuck Around and Find Out. W języku ukraińskim ten zwrot można w przybliżeniu przetłumaczyć jako „zabawa się — dowiesz się”, chociaż dosłowne tłumaczenie byłoby znacznie bardziej wulgarne.

Znaczenie frazy polega na tym, że nieprzemyślane działania nieuchronnie mają konsekwencje. Na początku osoba lub organizacja zachowuje się bezczelnie, prowokuje lub ignoruje ostrzeżenia, a potem staje w obliczu skutków swoich działań. Dzięki swojej uniwersalności wyrażenie szybko stało się popularne w memach, mediach społecznościowych, a nawet nagłówkach prasowych.

W 2022 roku fraza FAFO stała się szczególnie popularna w kontekście rosyjskiej inwazji na Ukrainę, kiedy to często używano jej do ironicznych komentarzy na temat nieudanych działań rosyjskiej armii.

Jeśli FAFO to osobny zwrot, to NAFO (North Atlantic Fella Organization) przekształciło się w cały internetowy fenomen. Nazwa jest oczywistą parodią na NATO (North Atlantic Treaty Organization), ale sama „organizacja” nie ma żadnej oficjalnej struktury. To zdecentralizowana społeczność online ludzi z całego świata, którzy wspierają Ukrainę i wykorzystują humor, memy i satyrę do przeciwdziałania rosyjskiej propagandzie.

Historia NAFO zaczęła się wiosną 2022 roku, już po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę. Jednym z jej założycieli jest polski użytkownik Twittera (obecnie X) o pseudonimie Kama, który zaczął publikować zabawne zdjęcia psów rasy shiba inu. Te obrazki były stworzone na podstawie popularnego internetowego memu Doge. Artysta i wolontariusz znany jako Kama oferował wszystkim, którzy dokonywali darowizn na wsparcie ukraińskich wojsk, spersonalizowane awatary z shiba inu w różnych strojach.

Tak narodziły się tzw. „felly” (fellas) — zabawne psy w hełmach, mundurach wojskowych, garniturach dyplomatów lub z atrybutami historycznych postaci. Samo słowo fella („kumpel”, „facet”) nadało nazwę całej społeczności. Akronim North Atlantic Fella Organization stał się żartobliwą odpowiedzią na nazwę NATO i jednocześnie aluzją do międzynarodowego charakteru ruchu.

Początkowo NAFO było małą grupą użytkowników Twittera, którzy wyśmiewali rosyjskich propagandystów, rozpowszechniali memy i wspierali zbiórki charytatywne dla Ukrainy. Z czasem ruch szybko urósł. Dołączyli do niego analitycy wojskowi, dziennikarze, dyplomaci, naukowcy, a nawet wysokiej rangi urzędnicy. W pewnym momencie własne awatary z „felami” pojawiły się u niektórych przedstawicieli Ministerstwa Obrony Litwy, estońskich polityków, byłych żołnierzy NATO oraz znanych międzynarodowych ekspertów.

Cechą charakterystyczną NAFO było to, że jego uczestnicy nie ograniczali się tylko do żartów. Społeczność aktywnie zbierała fundusze dla ukraińskich organizacji wolontariackich, przede wszystkim dla funduszu „Gruziński Legion” i innych projektów, które wspierały ukraińskich żołnierzy. Dzięki popularności memów zebrano miliony dolarów darowizn.

Kolejną charakterystyczną cechą NAFO był styl komunikacji. Zamiast długich sporów z propagandystami, uczestnicy ruchu często odpowiadali ironią, fotomontażami i sarkastycznymi komentarzami. To właśnie sprawiło, że NAFO stało się tak rozpoznawalnym zjawiskiem. W pewnym sensie memy stały się narzędziem wojny informacyjnej.

Z czasem shiba inu w kamizelkach kuloodpornych i hełmach stały się jednym z symboli międzynarodowego wsparcia dla Ukrainy. A to, co zaczęło się jako kilka żartobliwych obrazków na Twitterze, niespodziewanie stało się prawdziwym zjawiskiem kulturowym. Sami uczestnicy NAFO nadal podkreślają, że nie są prawdziwą organizacją, a raczej dużą społecznością przyjaciół, zjednoczonych wspólnymi wartościami, miłością do memów i chęcią pomocy Ukrainie.

Internet od dawna przestał być tylko miejscem wymiany informacji. Tutaj rodzą się nowe słowa, żarty i symbole, które stopniowo stają się częścią współczesnej kultury. FAFO przypomina o konsekwencjach nieprzemyślanych działań, NAFO pokazuje siłę humoru w przeciwdziałaniu propagandzie, a dziesiątki innych „-AFO” demonstrują, jak kreatywne mogą być społeczności online.

Możliwe, że za kilka dziesięcioleci te dziwne na pierwszy rzut oka akronimy będą postrzegane jako swoisty folklor epoki mediów społecznościowych — tak samo charakterystyczny dla XXI wieku, jak ludowe przysłowia czy anegdoty dla wcześniejszych pokoleń.