Ile gatunków sikorek można spotkać w Ukrainie w ciągu roku

Świergotki to jeden z najbardziej rozpoznawalnych i najbliższych człowiekowi ptaków. Nie chowają się głęboko w zaroślach, chętnie osiedlają się w parkach i ogrodach, przylatują do karmników zimą i często stają się pierwszymi ptakami, które człowiek uczy się rozróżniać. Jednak za znajomym wizerunkiem „żółtej świergotki” kryje się znacznie większa różnorodność, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka.

Na świecie istnieje ponad 60 gatunków świergotków, występujących głównie w Eurazji i częściowo w Afryce. W Polsce przez cały rok można obserwować 7–8 gatunków, w zależności od podejścia do klasyfikacji. Chodzi o to, że remiz wcześniej zaliczano do rodziny świergotków, ale dziś wyróżnia się go w osobną rodzinę. Formalnie nie jest już świergotkiem, chociaż w popularnych opisach wciąż często się go wspomina obok nich — więc my też go wspomnimy. Ponadto do tej listy zazwyczaj dodaje się jeszcze dwa „świergotki”, chociaż nie należą do rodziny świergotków. Mowa o świergotku długonogim (rodzina Aegithalidae) oraz świergotku wąsatej (rodzina Panuridae). O nich również będzie mowa dalej. Tak więc, z formalnościami się uporaliśmy: kto jest kim, ustaliliśmy, że prawdziwych świergotków w Polsce — siedem gatunków, a teraz w końcu możemy przejść do samych ptaków.

Na początek trochę ogólnych informacji. Świergotki należą do rodziny świergotków (Paridae) — to małe, ruchliwe, bardzo „energiczne” ptaki. Prawie nie siedzą w miejscu: ciągle coś sprawdzają, zaglądają pod korę, badają gałęzie i liście. Podstawę ich diety w ciepłym okresie roku stanowią owady, a zimą — nasiona, jagody i wszystko, co znajdą w pobliżu ludzkich osiedli.

Kolejną ważną cechą jest wysoka inteligencja i przystosowalność. Świergotki szybko się uczą, zapamiętują źródła pokarmu, łatwo przystosowują się do sztucznych gniazd i dobrze czują się w miejskim środowisku. To dlatego stały się symbolem „zimowych ptaków”, chociaż większość z nich jest aktywna przez cały rok. 

To najbardziej znany i największy z naszych świergotków — ta sama żółta ptaszyna z czarną „krawatką” na piersi. Zamieszkuje prawie wszędzie: w lasach, parkach, podwórkach, a nawet w centrum miast.

Świergotek wielki jest osiadły, czyli nie odlatuje na zimę, i to jego najczęściej widuje się przy karmnikach. Te ptaki są bardzo odważne, bystre i potrafią dostosować się do różnych warunków, dlatego czują się komfortowo w pobliżu człowieka.

To mniejsza i jaśniejsza kuzynka świergotka wielkiego. Łatwo ją rozpoznać po błękitnej „czapeczce” i żółtym brzuszku. Wygląda jak namalowana — szczególnie na tle śniegu lub zimowych gałęzi.

Świergotek błękitny również przeważnie jest osiadły, chociaż może nieco wędrować. Jest bardzo ruchliwy, zwinny i często wisi do góry nogami, szukając pokarmu w najbardziej niespodziewanych miejscach.

To mały ciemny świergotek z charakterystyczną białą plamą na potylicy. Częściej występuje w lasach iglastych i mieszanych, ale może pojawiać się także w parkach.

Świergotek czarny zimuje w Polsce, nie odlatując daleko. Jest mniej widoczny niż świergotek wielki, ale uważny obserwator szybko nauczy się go rozpoznawać po kontrastowym ubarwieniu i cichszej zachowaniu.

Jeden z najbardziej charyzmatycznych świergotków — dzięki małemu czubkowi na głowie. Zazwyczaj przebywa w lasach iglastych, gdzie dobrze maskuje się wśród gałęzi.

Ten gatunek jest osiadły, ale niezbyt liczny. Świergotek czubaty wygląda trochę „baśniowo” i często staje się prawdziwym znaleziskiem dla tych, którzy uważnie przyglądają się ptakom w lesie.

Na pierwszy rzut oka niepozorny świergotek z ciemną czapeczką i jasnymi policzkami. Żyje w lasach, zaroślach, w pobliżu wilgotnych obszarów.

Gajówka błotna jest osiadła i aktywna przez cały rok. Jednak to z nią związana jest jedna z największych „ornitologicznych zagadek” dla początkujących.

Najbliższy „bliźniak” gajówki błotnej. Są tak podobne, że nawet doświadczeni obserwatorzy nie zawsze mogą pewnie je odróżnić w terenie.

Różnice tkwią w drobnych detalach: odcieniach upierzenia, kształcie czarnej plamy na gardle, głosie i miejscu zamieszkania. Para „błotna — puchlak” uważana jest za jedną z najtrudniejszych do rozpoznania wśród polskich ptaków.

Rzadki i nieliczny gatunek w Polsce. Jest znacznie jaśniejszy od innych świergotków, z białym upierzeniem i niebieskimi elementami.

Występuje lokalnie, nie wszędzie i nie co roku. Część populacji zimuje, część wędruje. Dla większości ludzi spotkanie z białym świergotkiem to prawdziwe szczęście.

Formalnie remiza dzisiaj zalicza się do osobnej rodziny, ale historycznie często wspomina się go obok świergotków. To bardzo mały ptak, znany ze swoich niesamowitych, „zawieszonych” gniazd.

W Polsce remiz jest ptakiem wędrownym lub koczowniczym, zamieszkuje w pobliżu zbiorników wodnych i bagien. Trudno go pomylić z kimś innym, ale jest raczej „krewnym” niż klasycznym świergotkiem.

To mały, bardzo puszysty ptak z nieproporcjonalnie długim ogonem, przez co wydaje się jeszcze mniejszy, niż jest w rzeczywistości. W Polsce jest dość powszechny, szczególnie w lasach, parkach i nawet w zielonych strefach miast.  Jest osiadły, zimą trzyma się w stadach. Buduje skomplikowane, „filcowe” gniazda z mchu, porostów i pajęczyn, które wyglądają jak małe kule.

Często mylony jest z „egzotyką”, ponieważ wygląda bardzo dekoracyjnie, ale w rzeczywistości jest całorocznym mieszkańcem Polski.

Kolejny gatunek, który tradycyjnie nazywa się świergotkiem, chociaż naukowo zalicza się go do osobnej rodziny. Nazwę otrzymał dzięki czarnym „wąsom” u samców — bardzo rozpoznawalnej cesze.

Świergotek wąsaty zamieszkuje wyłącznie w pobliżu zbiorników wodnych: w trzcinach, na bagnach, wzdłuż rzek i jezior. W lasach czy parkach go nie spotkasz. To bardzo wyspecjalizowany ptak — jeśli nie ma trzcin, nie ma też świergotka wąsatego. Przeważnie osiadły, ale może wędrować w obrębie regionu.