Spis treściKliknij link, aby przejść do wybranego miejsca
Ta treść została automatycznie przetłumaczona z ukraińskiego.
Słowo inkluzyja w ostatnich latach coraz częściej pojawia się w szkołach, w miejscach pracy, w mediach i w mediach społecznościowych. Mimo widocznej popularności, wiele osób wciąż myli je z dobroczynnością lub po prostu „pomocą tym, którzy mają trudności”. W rzeczywistości inkluzja to nie współczucie. To równość, godność i uczestnictwo. Dla wszystkich.
Co to jest inkluzja?
Inkluzyja (od łac. inclusio — włączenie) to podejście, w którym każda osoba, niezależnie od jej cech, ma prawo być pełnoprawną częścią społeczeństwa. Nie chodzi tylko o osoby z niepełnosprawnościami, ale także o wszystkich, którzy mogą być wykluczani z powodu wieku, płci, pochodzenia etnicznego, języka, wyznania, orientacji seksualnej, stanu psychicznego itd.
Inkluzyja to nie „dodanie kogoś innego do systemu”, ale uczynienie systemu komfortowym i sprawiedliwym dla wszystkich.
Przykłady inkluzji w realnym życiu
- Szkoła, w której uczniowie z niepełnosprawnościami uczą się razem z innymi — i dla wszystkich stworzono warunki do nauki.
- Przestrzeń publiczna z rampami, płytkami dotykowymi i oznaczeniami w alfabecie Braille'a.
- Miejsce pracy, które uwzględnia różne potrzeby — na przykład pozwala na pracę zdalną lub tworzy elastyczny grafik.
- Wydarzenie, na którym jest tłumaczenie na język migowy, napisy oraz bezpieczne środowisko dla osób LGBTQ+.
Jak inkluzja różni się od integracji?
Inkluzję często myli się z integracją. Ale między nimi jest ważna różnica.
- Integracja to sytuacja, w której osobę „wpuszcza się” do już istniejącego systemu, nie zmieniając go.
- Inkluzyja to sytuacja, w której system zmienia się, aby każdy mógł w nim być na równych prawach.
Co powinno być w inkluzyjnym mieście? Podstawowe wymagania
Inkluzyja to nie tylko szkoły czy praca. To także przestrzeń wokół nas: ulice, budynki, transport, parki, teatry, kawiarnie. Naprawdę inkluzyjne miasto to takie, w którym każda osoba może swobodnie się poruszać, korzystać z usług, odpoczywać, komunikować się, czuć się bezpiecznie. Bez barier.
Wymagania dla miast:
- Architektura bez barier: rampy, windy, obniżone krawężniki, płytki dotykowe, szerokie otwory drzwiowe, wygodne toalety.
- Dostępny transport publiczny: autobusy i tramwaje niskopodłogowe, zapowiedzi dźwiękowe, przyciski wezwania, wizualne tablice.
- Inkluzyjna przestrzeń cyfrowa: strony internetowe i aplikacje mobilne dostępne dla osób z zaburzeniami wzroku lub słuchu.
- Nawigacja po mieście: powielanie informacji w alfabecie Braille'a lub ikonach, zrozumiałe oznakowanie.
- Bezpieczne i różnorodne przestrzenie publiczne: miejsca do odpoczynku, toalety dla wszystkich, w tym dla osób z niepełnosprawnościami lub małych dzieci.
- Przeszkolony personel: pracownicy samorządów, służb, policji powinni rozumieć podstawowe zasady inkluzji i etyki komunikacji.
Sytuacja na Ukrainie
Po 2020 roku na Ukrainie zintensyfikował się ruch na rzecz dostępności, częściowo dzięki inicjatywie pierwszej damy Olena Zełenskiej oraz Krajowej strategii tworzenia przestrzeni bez barier. Przyjęto nowe krajowe normy budowlane (DBN), które przewidują inkluzyjność w nowych budynkach i rekonstrukcjach. Jednak w rzeczywistości sytuacja wciąż jest daleka od ideału.
- W wielu miastach rampy są zbyt strome lub prowadzą donikąd.
- Mikrobusy pozostają niedostępne dla osób na wózkach inwalidzkich.
- Rampy buduje się „dla zasady” lub w ogóle nie uwzględnia się osób z niepełnosprawnościami podczas planowania przestrzeni.
- Brakuje dostępnych toalet, tłumaczenia na język migowy, alternatywnej nawigacji.
Niemniej jednak niektóre miasta idą naprzód — na przykład Lwów, Winnica, Czerkasy, gdzie stopniowo pojawiają się niskopodłogowe tramwaje, dostępne przystanki i pierwsze przykłady inkluzyjnego projektowania.
Światowe przykłady: kto jest na czołowej pozycji?
- Oslo (Norwegia)
W mieście prawie całkowicie zlikwidowano bariery architektoniczne. Transport publiczny jest całkowicie dostępny. Istnieją miejskie przewodniki po inkluzyjnym projektowaniu.
- Barcelona (Hiszpania)
Ma inkluzyjne plaże, systemy nawigacji dla niewidomych, dostosowany transport. Wszystkie nowe budynki przechodzą kontrolę dostępności.
- Toronto (Kanada)
Jeden z pierwszych metropolii, w której przyjęto Strategię dostępności na poziomie miasta. Tutaj działają multidyscyplinarne zespoły inkluzyjne, a wszystkie usługi — od bibliotek po parki — mają obowiązkowe elementy dostępności.
- Tokio (Japonia)
Chociaż miasto jest niezwykle gęste, prawie wszystkie stacje metra są wyposażone w windy, są zapowiedzi dźwiękowe, a miejska kultura szacunku dla przestrzeni prywatnej wspiera inkluzyjność w codziennym życiu.
Co można zrobić już teraz?
- Włączać osoby z niepełnosprawnościami w procesy planowania — od projektowania ulic po tworzenie miejskich usług.
- Zadbać o kontrolę nad przestrzeganiem norm. To za mało, by po prostu zbudować rampę — musi być wygodna.
- Inwestować w szkolenie specjalistów — architektów, urbanistów, projektantów.
- Wprowadzać uniwersalny design — czyli czynić przestrzeń wygodną dla wszystkich: zarówno dla mamy z wózkiem, jak i dla osoby z laską, i dla osoby na wózku inwalidzkim.
Inkluzyjne miasto to przestrzeń, w której każda osoba nie musi prosić o szczególne warunki, ponieważ te warunki już istnieją. To nie wyjątek z zasad, a nowa norma. Takie miasta są nie tylko wygodniejsze — są bardziej ludzkie, troskliwe i bardziej odporne na zmiany.
Ten post nie ma jeszcze żadnych dodatków od autora.
