Jak zautomatyzowałem dom: od jednego gniazdka do Home Assistant i ESPHome

Jeśli krótko: nie planowałem “inteligentnego domu”. Planowałem po prostu dokończyć remont i normalnie żyć. Ale rzeczywistość szybko wprowadziła zmiany — i z czasem automatyzacja przekształciła się z “fajnej zabawki” w coś, co naprawdę oszczędza nerwy, pieniądze i czas.

Poniżej — moja droga w kilku epokach. Bez fanatyzmu, ale z technicznymi szczegółami tam, gdzie są ważne.

Wszystko zaczęło się w 2021 roku. Dom był w budowie, remont prawie zakończony, ale sieć elektryczna wciąż nie została podłączona — biurokracja, zgody...

A kiedy remont jest na finiszu, pojawia się inny ryzyko: w półpustym domu mogą “zniknąć” rzeczy. Włącznie z tym, co jest przykręcone do ścian. Postanowiliśmy więc nie czekać i zainstalować podstawową autonomię: panele słoneczne, akumulator, inwerter — i próbować przetrwać.

Konfiguracja była dość skromna, ale działająca: 5 kW paneli / 5 kW akumulatorów / 5 kW inwerter.

I to właśnie autonomiczność stała się impulsem do pierwszej automatyzacji — bo zaczynasz liczyć każdy kilowat.

Pierwszy “insajt” był prosty: bojler(y) nie mogą działać 24/7, gdy żyjesz na akumulatorach. Potrzebna jest kontrola i harmonogram.

Znajomy doradził, żebym spróbował inteligentnego gniazdka — i kupiłem TP-Link Tapo P100 prawie w ciemno. Gniazdko od razu dało:

To zadziałało tak dobrze, że to samo pierwsze gniazdko wciąż działa: od lata 2021 roku codziennie uruchamia przez siebie bojler na około 2 kW.

Dalej wszystko poszło klasycznie: “kupię jeszcze jedno — i wszystko”. A potem jeszcze jedno. I jeszcze…

Latem 2022 roku sieć miejska została już podłączona. Wtedy zainstalowaliśmy elektryczny kocioł — maksymalnie prosty, w zasadzie “czajnik” z trzema grzałkami.

I tutaj pojawiła się druga ważna myśl: nie czuję “50°C w rurze”. Czuję temperaturę powietrza. Poza tym pomieszczenia są różne, nagrzewają się w różny sposób, a “jedna temperatura dla wszystkiego” — nie działa.

Popatrzyłem w stronę Tuya, bo tam jest wiele niedrogich urządzeń i proste scenariusze “jeśli/then”. Kupiłem:

Kocioł przestawiłem w tryb ciągłego włączenia, a jego zasilanie zacząłem kontrolować przez kontakt: gniazdko po prostu zamyka kontakt sterujący, a część mocy ciągnie kontakt.

Termometr postawiłem w sypialni na drugim piętrze — tam było chłodniej. Ale… na pierwszym piętrze zrobiło się zbyt gorąco.

Rozwiązanie było logiczne: podzielić ogrzewanie na piętra. W kotłowni dodaliśmy elektrozawory na wodę. Podajesz zasilanie — zawór się otwiera, woda płynie. Nie podajesz — zamyka się.

Niuch, który ważne uwzględnić: zawory mogą być normalnie zamknięte lub normalnie otwarte. I tutaj trzeba wybierać pod swoją logikę i pod to, jak chcesz, żeby system się zachowywał przy wyłączeniu zasilania.

Na pierwszym piętrze dodałem osobny termometr — i scenariusze stały się bardziej adekwatne.

Z czasem dodatkowo zlokalizowałem pokój z "głupimi" głowicami elektrycznymi i inteligentnymi gniazdkami, które działają na tym samym zasadzie, co elektrozawory.

Równolegle dobudowaliśmy garaż na dwa samochody.

Od razu stało się jasne, że otwieranie rolet ręcznie jest niewygodne, więc postanowiłem to zautomatyzować. Zainstalowałem tam gniazdka i wziąłem prosty silnik do rolet: trzy przewody — otwórz / zamknij / zero. Pozycje końcowe ustawia się śrubkami.

Aby uczynić to inteligentnym — zainstalowałem dwubiegunowy kontakt: jeden biegun “otwórz”, drugi “zamknij”. Podajesz zasilanie na cewkę — kontakt przełącza się i silnik działa w odpowiednim kierunku.

I jeszcze jedna “przydatna drobnostka”: podczas wyłączeń prądu inteligentne gniazdko przekształciło się w detektor obecności sieci miejskiej. Jest wpięte w linię miejską: jest sieć — gniazdko online; nie ma — offline. Prosto, tanio, skutecznie.

Dalej dojrzałem do oczywistego: mnóstwo aplikacji, mnóstwo ekosystemów, mnóstwo rozrzuconych scenariuszy — to nie “inteligentny dom”. To “zoo”.

Tak dotarłem do Home Assistant. To potężny system, który instalujesz na domowym serwerze, i on:

Po tym zrobiłem:

I najważniejsze — pojawiła się normalna logika automatyzacji. Na przykład — “okno ładowania” dla bojlera:

Bojler dostaje, powiedzmy, 5 godzin dziennie. Jeśli w tym czasie jest sieć miejska — włącza się. Jeśli sieć znika — wyłącza się. Poza “oknem” — w ogóle się nie włącza (lub pozostaje wyłączony na siłę).

Przy stałych wyłączeniach prądu korzyść jest bardzo odczuwalna.

Jeszcze jedna miła funkcja: integracja z CarPlay. Dosłownie w kilka minut wyprowadziłem na radio przyciski otwierania garażu — i to z tych “małych” automatyzacji, które potem używasz na co dzień.

W 2025 roku wyłączenia stały się bardziej surowe. I napotkałem problem: ładunek akumulatorów nie wystarcza, a normalnego monitoringu inwertera i baterii — nie ma.

Próbowałem monitorować:

Ale szybko okazało się, że wiele protokołów jest zamkniętych, a wsparcie w społeczności — słabe. I wtedy odkryłem ESPHome.

ESPHome — to oprogramowanie + system konfiguracji dla ESP8266/ESP32, które pozwala szybko przekształcić płytkę w “inteligentne urządzenie” i podłączyć je do Home Assistant.

Faktycznie wygląda to tak:

Aby monitorować inwerter, musiałem połączyć ESP32-C6 i konwerter TTL↔UART.

A jeszcze mamy kocioł na paliwo stałe o długim czasie spalania z dość prymitywną automatyką. Aby spać spokojniej, zrobiłem kontrolę temperatury przez ESP32-C6 + DS18B20 (sprzedawany w zestawie z małą płytką-opornikiem). Teraz temperatura kotła żyje w Home Assistant, i mogę robić alerty, wykresy.

Zaczynałem od jednego gniazdka “żeby bojler nie zżerał wszystkiego”. A doszedłem do pełnoprawnego systemu, gdzie:

Automatyzacja — to nie o “hype”. To o komforcie i kontroli. Szczególnie gdy żyjesz w rzeczywistości, gdzie prąd może być, a może go nie być.