Ta treść została automatycznie przetłumaczona z ukraińskiego.
Wyrażenie „siódme sztuka” brzmi tak, jakby kiedyś ktoś sporządził oficjalny wykaz wszystkich rodzajów twórczości i przyznał kinematografii siódme miejsce. W rzeczywistości ta numeracja nie była ani starą tradycją, ani powszechnie uznawaną klasyfikacją. Powstała na początku XX wieku dzięki teoretykowi kina Ricciotto Canudo.
To właśnie Canudo zaproponował, aby traktować kinematografię jako nową sztukę, zdolną połączyć możliwości wszystkich poprzednich. Jego koncepcja nie stała się uniwersalnym systemem naukowym, jednak wyrażenie okazało się niezwykle trafne. Dziś „siódme sztuka” używane jest jako metaforyczna nazwa kina, często nawet nie zastanawiając się, skąd pochodzi i co wówczas uważano za pierwsze sześć sztuk.
Kto nazwał kino siódmą sztuką
Ricciotto Canudo — włoski pisarz, krytyk i teoretyk, który żył i pracował głównie w Paryżu. Należał do pokolenia intelektualistów, które obserwowało narodziny kinematografii i starało się zrozumieć jej miejsce wśród innych rodzajów twórczości.
Na początku XX wieku kino nie miało jeszcze bezdyskusyjnego statusu sztuki. Pierwsze filmy były krótkie, często opierały się na prostym widowisku lub tricku i przede wszystkim demonstrowały zdumiewającą dla ówczesnej publiczności możliwość uchwycenia ruchu. Kinematograf postrzegano jako wynalazek techniczny, jarmarczną atrakcję lub rodzaj masowej rozrywki, ale nie zawsze stawiano go w jednym rzędzie z muzyką, literaturą czy malarstwem.
Canudo jako jeden z pierwszych zaczął konsekwentnie dowodzić, że kino ma własny język artystyczny. W 1911 roku opublikował tekst „Narodziny szóstej sztuki”, w którym nazwał kinematografię połączeniem sztuk przestrzennych i czasowych.
Do sztuk przestrzennych teoretyk zaliczał architekturę, rzeźbę i malarstwo. Tworzą one formy, które istnieją w przestrzeni. Do sztuk czasowych — muzykę i poezję, ponieważ ich odbiór rozwija się w czasie. Kino mogło pracować z obrazem, ruchem, rytmem, przestrzenią, muzyką i słowem jednocześnie, dlatego Canudo dostrzegł w nim syntezę różnych sposobów artystycznego wyrażania.
Początkowo kinematografia w tym systemie była szóstą sztuką. Później Canudo dodał do wykazu taniec, po czym kino przesunęło się na siódme miejsce. Swoją koncepcję rozwinął w „Manifeście siedmiu sztuk”. W latach 20. Canudo również założył klub przyjaciół siódmej sztuki i wydawał La Gazette des Sept Arts — „Gazetę siedmiu sztuk”. Stopniowo nowe określenie weszło do obiegu kulturowego i utrwaliło się w odniesieniu do kinematografii. Rola Canudo w kształtowaniu wczesnej myśli filmowej jest dokładniej omawiana w badaniach francuskiej teorii kina.
Jakie sztuki były pierwszymi sześcioma
W klasyfikacji związanej z ideami Canudo sztuki są uporządkowane w następujący sposób:
- Architektura — sztuka tworzenia i organizacji przestrzeni.
- Rzeźba — sztuka formy trójwymiarowej.
- Malarstwo — sztuka przedstawiania na płaszczyźnie.
- Muzyka — sztuka dźwięku i rytmu.
- Poezja — sztuka słowa, która dziś często rozumiana jest szerzej jako literatura.
- Taniec — sztuka ruchu ciała w czasie i przestrzeni.
- Kino — synteza sztuk przestrzennych i czasowych.
Ta sekwencja nie jest rankingiem. Architektura nie jest uważana za „ważniejszą” od rzeźby, a muzyka — za ważniejszą od poezji. Numer kina miał przede wszystkim podkreślić pojawienie się nowego rodzaju sztuki, który wchłonął środki już znanych form.
Nawet pierwsze siedem pozycji nie powinno być postrzegane jako niezmienny kanon. W nowoczesnych wersjach poezję często zastępuje szerszym pojęciem „literatura”, malarstwo łączy się z grafiką i innymi sztukami wizualnymi, a taniec — z teatrem, cyrkiem, pantomimą i sztukami scenicznymi w ogóle.
Czy sztuki były numerowane przed Canudo
Długo przed pojawieniem się kinematografii filozofowie i teoretycy starali się klasyfikować różne rodzaje twórczości. Jednak nie istniał jeden numerowany wykaz, który zaczynałby się od architektury i kończył na kinie.
W tradycji antycznej było dziewięć muz, z których każda opiekowała się określoną dziedziną sztuki lub wiedzy. W średniowieczu ukształtowało się pojęcie siedmiu sztuk wyzwolonych: gramatyki, retoryki, dialektyki, arytmetyki, geometrii, muzyki i astronomii. Jednak była to przede wszystkim system edukacji, a nie klasyfikacja sztuk w nowoczesnym znaczeniu.
W XVIII–XIX wieku filozofowie porównywali architekturę, rzeźbę, malarstwo, muzykę i poezję, starając się wyjaśnić, jak każda z tych form pracuje z materiałem, obrazem, przestrzenią i czasem. Canudo opierał się na tej tradycji, ale nie po prostu powtórzył gotowy starożytny wykaz. Przebudował wcześniejsze wyobrażenia tak, aby znaleźć w nich miejsce dla kinematografii.
Dlatego powszechne twierdzenie, że siedem sztuk numerowano już w starożytności, jest błędne. Znana systematyka z kinem na siódmej pozycji ukształtowała się dopiero na początku XX wieku.
Co nazywa się ósmą, dziewiątą i dziesiątą sztuką
Po tym, jak wyrażenie „siódme sztuka” stało się popularne, wykaz zaczęto kontynuować. Jednak nowe numery nie miały już jednego autora ani powszechnie uznawanego porządku.
W nowoczesnej kulturze francuskojęzycznej często używa się takiej numeracji:
- Ósma sztuka — fotografia, radio, telewizja lub sztuka mediów
- Dziewiąta sztuka — komiksy
- Dziesiąta sztuka — gry wideo lub sztuka cyfrowa
Najsilniej po kinematografii utrwaliło się pojęcie „dziewiątej sztuki” — tak nazywane są komiksy, szczególnie we Francji i Belgii. Dużą rolę w rozpowszechnieniu tego określenia odegrali francuscy krytycy w latach 60. XX wieku. W szczególności w 1964 roku Claude Baillie użył go w odniesieniu do komiksów w swoim artykule, a później wyrażenie stało się częścią słownika kulturowego i zawodowego.
Z ósmym numerem wszystko jest znacznie bardziej skomplikowane. Nazywano nim fotografię, chociaż powstała ona wcześniej niż kinematografia, a także radio, telewizję lub wszystkie media audiowizualne razem. Z tego powodu w jednym wykazie ósmą sztuką może być telewizja, w innym — fotografia, a jeszcze w innym — sztuka mediów jako duża grupa praktyk twórczych.
Gry wideo często nazywane są dziesiątą sztuką, ponieważ łączą obraz, muzykę, literacki scenariusz, animację, grę aktorską i interakcję z graczem. Jednak i ten numer nie jest oficjalny. W różnych źródłach dziesiątą sztuką nazywa się również twórczość cyfrową, multimedia, fotografię, telewizję, a nawet kulinaria.
Ile jest w sumie ponumerowanych sztuk
Nie ma jednej poprawnej odpowiedzi. Najbardziej znana i stosunkowo spójna pozostaje koncepcja siedmiu sztuk Canudo. W popularnych klasyfikacjach wykaz często kontynuowany jest do dziesięciu, dodając sztukę mediów, komiksy i gry wideo. Jednak po siódmej pozycji porządek staje się umowny, a różne wersje sobie przeczą.
Można natknąć się także na wzmianki o jedenastej, dwunastej lub trzynastej sztuce. Tak nazywane są grafika cyfrowa, multimedia, performance, moda, reklama, kulinaria i inne formy twórczości. Zazwyczaj są to obrazowe określenia lub próby podkreślenia kulturowej wagi danej dziedziny, a nie części oficjalnego międzynarodowego systemu.
Tak więc „siódme sztuka” — to nie tylko piękny synonim kinematografii. W tym wyrażeniu zachowała się pamięć o czasach, gdy kino jeszcze musiało udowadniać swoje prawo do stania obok malarstwa, muzyki i literatury. Teoria Canudo nie stworzyła ostatecznej mapy sztuki, ale nadała kinematografii nazwę, która okazała się znacznie trwalsza niż sama klasyfikacja.
Podoba ci się?Zareaguj
🧵
Ten post nie ma jeszcze żadnych dodatków od autora.
