Małe kroki – Wielkie zmiany

Ten tekst dotyczy wątpliwości i poszukiwania sensu w czasach wojny. Staram się pokazać na przykładach nastolatków, którzy już są dorośli, dojrzałych, osobowości, które znam, że nawet małe lokalne działania mogą uruchamiać wielkie zmiany w społeczeństwie. To refleksje na temat społecznej odpowiedzialności, siły młodzieży i tego, jak nie stracić wiary we własny wpływ.

Coraz częściej spotykam się z myślą młodzieży: „Nie jestem w ogóle pewny / pewna, że mogę coś zrobić lub na coś wpłynąć w tym życiu”.

Dosłownie kilka dni temu miałem rozmowę z uczniem klasy 10, czy ma sens teraz, w realiach wojny, w ogóle coś robić dla państwa czy społeczeństwa. Bo obiekty infrastrukturalne mogą być zniszczone, a społeczeństwo często wydaje się niewdzięczne za to, co dla niego robią wolontariusze lub aktywiści, sens fraz, które słyszysz lub czytasz, zazwyczaj brzmi mniej więcej tak: „wojna, nie na czasie”, „dlaczego pieniądze nie idą na front” itd.

I we mnie też często toczy się walka z pragnieniem, by rzucić wszystko i pracować wyłącznie na rzecz wojny. Bo dlaczego ja, będąc na służbie w tyłach, mam prawo żyć życiem, a moi towarzysze na wschodzie — nie? Czy to adekwatna reakcja? Pewnie bardziej nie, niż tak. I, właściwie, moi towarzysze mówili mi, że jestem baranem za te myśli. Ale mimo wszystko — to nie oznacza, że nie warto nic robić.

Chcę opowiedzieć kilka historii o tym, co może robić młodzież i jaki wpływ może mieć, szczególnie w małych miastach czy społecznościach. Będę mówił o dwóch moich absolwentkach i jednym absolwencie projektów, którzy dziś stali się dla mnie przyjaciółmi, a miejscami niemal rodziną.

Jedna dziewczyna ze Sławutycza, druga ze Zwiagiela, chłopak z Zaporoża. Zwykli nastolatkowie w wieku 14–15 lat. Po udziale w projekcie wracają do domu z pomysłem, by zrobić coś dla swoich rówieśników. W Zwiagiel dziewczyna uruchamia aktywną działalność — projekty, wydarzenia, tworzenie kultury młodzieżowej. W Sławutyczu inna prowadzi projekt, wchodzi na uczelnię i później zaczyna pracować w centrum młodzieżowym, bezpośrednio wpływając na rozwój środowiska dla młodzieży, a potem już przyprowadza drugie pokolenie uczestników do projektu. Chłopak z Zaporoża zainteresował się urbanistyką: bada infrastrukturę, współdziała z lokalnymi władzami, walczy o rozwój transportu publicznego i stopniowe odejście od marszrutków oraz ujednolicenie opłat w transporcie.

Z pozoru to małe i nawet „drobne” sprawy w skali kraju. Ale wielu dorosłych nie robi nawet tego. I właśnie z takich kroków zaczynają się wielkie zmiany. Zwiagiel w ciągu ostatnich siedmiu lat już zupełnie nie jest tym miastem, którym był. Sławutycz też się zmienił, mimo wojny. A w Zaporożu nastolatek faktycznie wpłynął na temat, który dotyczy setek tysięcy mieszkańców miasta.

I tutaj ważne jest, aby zrozumieć: wynik nie przychodzi od razu. Jest psychologiczny moment — wydaje nam się, że jeśli nie widzimy natychmiastowego efektu, to wszystko jest na próżno. Ale jakiekolwiek zmiany społeczne — to efekt domina. Małe działania, nawet niezauważalne na początku, przez lata tworzą zupełnie inny obraz, krok po kroku, cegła po cegle.

Sam dość długo tego nie rozumiałem — znaczenia wpływu, który wywieram. Gdzieś, pewnie, nawet się rozczarowałem, bo nie widziałem zmian i ich nie odczuwałem. Ale to uczucie przyszło do mnie dosłownie po ośmiu latach od momentu, gdy po raz pierwszy postanowiłem „wpłynąć” na wtedy jeszcze zupełnie młodych twórców zmian. A teraz widzę, co udało się zmienić, jakimi się stali i co nas teraz łączy — przekazywanie nowemu pokoleniu tych zmian.

Co może zrobić młodzież dzisiaj? Zacząć od prostego: pomóc zorganizować wydarzenie w szkole, wolontariować na lokalnych akcjach, pisać o problemach społeczności, zbierać podobnie myślących. To nie zawsze jest głośne, ale zawsze ma znaczenie. Bo jeśli nie wy — to kto?

Nie słuchajcie tych, którzy mówią, że to nie ma sensu. Już sam fakt waszego działania zmienia coś — przynajmniej was samych. A zmiany wewnętrzne — to zawsze pierwszy krok do zmian w świecie wokół.